ĐIỀU TRỊ TÁO BÓN Ở TRẺ

Đối với trẻ em có 2 loại táo bón: táo bón thực thể và táo bón chức năng. Táo bón thực thể nghĩa là có bệnh gì đó làm em bé bị bón, táo bón chỉ là biểu hiện bề nổi của bệnh đó thôi và khi chúng ta giải quyết được bệnh đó thì táo bón sẽ hết, bệnh đó có thể là: vô hoạch đại trực tràng bẩm sinh thể nhẹ, bệnh lý thần kinh cơ (thoát vị tủy vùng thắt lưng), dị ứng với đạm bò, viêm loét đại tràng. Tỷ lệ trẻ nhỏ bị táo bón thực thể rất thấp chỉ có khoảng 5%  còn lại hơn 95% trẻ em bị táo bón chức năng. Táo bón chức năng khởi phát do chế độ ăn và chế độ đi cầu chưa hợp lý; khi mới khởi phát trong vài tuần thì gọi là táo bón cấp; nếu táo bòn cấp không được điều trị kịp thời,

diễn biến từ ngày này qua tháng khác, tháng này qua năm khác thì trở thành táo bón mạn tính. Trong giai đoạn táo bón cấp thì can thiệp bằng chế độ ăn và chế độ luyện tập đi cầu. Điều trị táo bón mạn tính gồm 6 bước:

Bước 1. Nâng cao nhận thức của cha mẹ về táo bón: Việc cha mẹ hiểu về táo bón, cam kết, quyết tâm, kiên nhẫn xử lý táo bón cho con là nhân tố quyết định thành công hay thất bại trong điều trị táo bón ở trẻ em.

Cha mẹ cần hiểu táo bón là một bệnh phổ biến, lành tính; tuy nhiên ảnh hưởng rất lớn đến sinh hoạt của bé, tâm lý sợ hãi đi cầu của bé, một số bạn ịa đùn rất tự ti khi đi ra lớp. Về mặt bệnh học, nếu để tình trạng táo bón kéo dài dẫn đến rối loạn chức năng ruột, nứt hậu môn, chảy máu, trĩ, hay đau bụng, chậm lớn. Do vậy cha mẹ cần hiểu những hậu quả của nó để có quyết tâm cao xử lý táo bón cho con.

Bước 2. Tháo phân: Nếu em bé bị táo bón nó sẽ có vùng phân khô hoặc cục cứng ở vùng trực tràng/đại tràng sigma thì bạn phải tháo hết phân đó ra bằng thuốc nhuận tràng liều cao đường uống (KHÔNG KHUYẾN KHÍCH DÙNG) hoặc thuốc bơm hậu môn trước khi sang bước 3 dùng thuốc nhuận tràng đường uống, thuốc này xuống đến ruột và làm cho phân mềm, nhão, thậm chí là lỏng và kích thích ruột lên cơn co bóp để tống phân ra ngoài. Do đó cần phải tống phần phân khô, cứng ra ngoài trước để tránh việc khi dùng thuốc nhuận tràng, trên thì bóp tống phân ra ngoài nhưng lại bị nghẽn ở phía d ưới bởi những cục phân khô, to, cứng dẫn đến em bé bị đau bụng giống tắc ruột; cón nếu em bé đã tự đi hết được phân ngày hôm nay hoặc hôm qua rồi thì bỏ quả bước tháo phân này.

Bước 3. Dùng thuốc nhuận tràng: thuốc nhuận tràng duphalac phổ biến dễ tìm dễ mua nhất trên thị trường. Thuốc nhuận tràng ngày uống 2 lần, liều bác sĩ cho chỉ là liều thăm dò thường bắt đầu với liều trung bình 1,5ml/1kg/ngày chia thành 2 lần. Ví dụ 1 em bé 10-12kg thì nên bắt đầu bằng 1 gói chia 2 lần, tường đương mỗi lần 7,5ml. Ba mẹ đánh giá hiệu quả của thuốc sau 2-3 ngày, ba mẹ phải nhìn phân của bé để điều chỉnh liều phù hợp (ĐÂY LÀ LOẠI THUỐC DUY NHẤT MÀ CHA MẸ ĐƯỢC QUYỀN TỰ TĂNG HOẶC GIẢM LIỀU MÀ KHÔNG CẦN HỎI BÁC SĨ); ví dụ bác sĩ cho mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 1/2 gói, nếu 2-3 ngày sau mình thấy phân con vẫn khô cứng, vẫn kho đi nghĩa là liều thuốc dùng chưa đủ bạn tăng lên gấp đôi mỗi lần 1 gói luôn hoặc tăng thêm để đạt được phân mềm nhão và em bé dễ đi thì đó là liều thích hợp (CHÚ Ý:

TĂNG TỐI ĐA 4 GÓI/NGÀY, trong trường hợp đã dùng liều tối đa mà phân không mềm nhão dễ đi thì phải đến gặp bác sĩ). Tình huống ngược lại nếu bác sĩ cho liều đó mà về nhà con uống con bị tiêu chảy nghĩa là liều đó hơi quá thì mình phải tự động giảm liều xuống 1 nửa hoặc 1,5 lần; ví dụ nếu đang là ngày 2 lần, mỗi lần ½ gói thì mình có thể giảm xuống mỗi lần 1/3 hoặc ¼ gói và mình theo dõi 2-3 ngày khi nó ra phân mềm nhão thì đó là liều phù hợp, mình giữ nguyên liều đó để uống ngày này qua tháng khác, ngày này qua tháng khác (THỜI GIAN UỐNG THUỐC NHUẬN TRÀNG TỐI THIỂU LÀ 6 THÁNG CÓ THỂ PHẢI DÀI HƠN PHỤ THUỘC VÀO BỐ MẸ LUYỆN CHO CON ĐI CẦU CÓ TÍCH CỰC KHÔNG). Bởi vì nếu các bạn không luyện tập cho bé, các bạn ngưng thuốc nhuận tràng một cái nó lập tức bị lại liền. Thuốc nhuận tràng ở đây không chữa được bệnh táo bón, mình dùng để cho phân nó mềm để em bé đi cầu dễ, không bị đau, không phải gắng sức rặn và khi em bé trải qua nhiều ngày, nhiều tuần, nhiều tháng đi cầu không đau gì cả thì em bé không còn sợ hãi đi cầu, cắt đi lỗi sợ hãi đi cầu của em bé thì lúc đó điều trị thành công.

Táo bón mạn chức năng này khó điều trị bởi vì tâm lý sợ đi cầu của em bé, khi mót đi cầu nó sẽ cố gắng nín, nó dồn, giữ cho đến khi nó không nín được nữa thì khối phân rất to, rất khô nó mới đi, mà mỗi lần đi như thế là có thể rách hậu môn, chảy máu và rất đau dẫn đến em bé càng sợ hơn, em bé sợ thì em bé nín, nín thì lại bón, bọn lại rách lại đau, cái vòng luẩn cuổn đó mình không cắt được thì không bao giờ khỏi.

Bước 4. Tập luyện đi cầu: Việc này tập luyện thói quen tốt cho em bé và cái ruột của em bé. Một số điểm cần lưu ý: đầu tiên là phải đi cầu đúng giờ vào một giờ cố định trong ngày các bạn phải cho bé đi ngồi bô hoặc toilet. Thời gian hợp lý sau ăn tối 30 phút, bạn xoa bụng bé theo chiều kim đồng hồ trong khoảng 5-10 phút rồi dắt bé đi ngồi bô/toilet. Tại sao lại chọn thời điểm vào buổi tối, vì ba mẹ bận rộn nên không có thời gian tập cho con đi cầu vào buổi sáng được và cũng không phải là giờ đến trường của trẻ, trẻ thường sợ đi toilet ở trường vì dơ và hôi, do đó ưu tiên tập vào buổi tối. Các bạn phải đặt lịch vào điện thoại hoặc chuông báo thức để cứu đến giờ đó nó kêu reng là dắt con đi ngồi toilet/bô luôn, thời gian ngồi 1 lần là từ 5-10 phút và không cần thiết phải ra phân vì đây là chúng ta đang tập giống như nuôi cá vàng vậy, đến giờ chúng ta vỗ tay cái là nó ngoi lên. Các bạn chú ý là cố gắng giữ em bé ở vị trí đó 5-10 phút, nên đóng cửa, không bật tivi… để em bé tập trung. Một điều lưu ý nữa là dù ngày hôm đó buổi sáng hoặc buổi chiếu bé đã đi cầu ra phân rồi thì đến giờ tập luyện vẫn phải dắt đi chứ đừng có nghĩ chiều nó đã đi rồi không cần phải tập nữa; đây là chúng ta đang tập thói quen chứ không phải để thải phân cho em bé đâu cho nên cứ đến giờ là phải đi ngồi không cần biết là hôm nay đã đi ịa hay chưa đi ịa. Vấn đề nữa cần chú ý là tư thế ngồi bồn cầu, cần phải đảm bảo chân em bé được đặt trên nền phẳng, nếu ngồi toilet người lớn chân em bé bị lủng lẳng thì cần kê thêm vật gì để chân em bé có thể đặt lên trên.

Phụ huynh bế trẻ cầm 2 chân chĩa mông vào bô/toilet cũng không phải là tư thế đúng, toàn bộ trọng lực và lực rặn của em dồn lên hậu môn, trực tràng có nguy cơ chảy máu hậu môn do bị lứt. Mỗi lần em bé đi ị các bạn phải phát hiện ra dấu hiệu bé muốn đi ị như đực mặt ra, lấy tay sờ mông… thì mình nhanh chóng dắt bé ngồi bô/toilet để bé mặc định trong đầu là đi ngồi bô/toilet nghĩa là đi ị, thải phân nó phải hiểu như thế thì những lần mình luyện tập vào buổi tối thì nó biết là đi ị và nó sẽ rặn, các bạn cố gắng những lần em bé đi ị có thải phân thì các bạn phải giữ cho em bé ngồi đủ lâu để nó thải được hết khối phân ra ngoài. Một tình trạng rất thường gặp đó là phụ huynh nói rằng “bé nhà em ngày nào nó cũng đi cầu mà sao nó vẫn bón và phản đối bé nhà em ngày nào cũng đi cầu thì sao gọi là táo bón được, trong khi định nghĩa táo bón người ta nói là mấy ngày mới đi cầu 1 lần mới gọi là táo báo chứ”. Xin thưa là không, tần xuất đi cầu không quan trọng, nghĩa là một ngày có thể đi nhiều lần hoặc 1 lần không quan trọng, đối với những em bé táo bón nặng có thể ngày nào cũng đi nhưng mỗi lần có thể chỉ đi được 1-2 cục phân dê hoặc 1 cục bự thôi, đi một xíu rồi bớt cảm giác mót là đòi đứng dậy đi chơi, các em không ngồi đủ lâu để đi được hết bãi phân thế thì vẫn còn phân cũ của ngày hôm trước bị ứ lại dồn phân mới của ngày hôm sau là bón càng nặng hơn; cho nên cái định nghĩa táo bón là mấy ngày mới đi 1 lần là vô nghĩa; ngày nào cũng đi mà mỗi lần ra cục phân dê là táo bón nặng đấy chứ không phải nhẹ đâu.

Các bạn phải giữ cho trẻ ngồi đủ lâu để nó ra được hết bãi phân của ngày hôm đó; làm sao biết được hết phân hay chưa thì căn cứ vào lượng phân nhiều rồi phân thành khuôn có đuôi nhỏ dần, mềm nghĩa là hết phân; còn nếu phân bị đứt quãng được có 1 cục thì bên trong còn phân; cố gắng giữ em bé lại để nó ngồi đủ lâu. Đừng để bé bị phân tâm bởi ảnh sáng, tiếng động, trò chơi bên ngoài.

Cần lưu ý hành vi lứu giữ phân vì có em bé bị rách hậu môn, chảy máu nên rất sợ hãi chính vì vậy khi nó mót đi cầu nó sẽ có hành vi nín cơn mót đi

cầu, có em bé nó trốn một góc nào đó để nó nín ở trong đó rối lúc sau nó mới chạy ra nó chơi hoặc có những em phản ứng bằng cách nó quị chân lại, gồng mình đỏ mặt lại, nó giữ thắt cơ hậu môn lại để giữ phân khi cơn mót đi qua thì em bé chơi trở lại bình thường. Mình phải tinh ý để nhận ra động tác đó, nếu mình thấy bé có động tác đó mình phải lập tức động viên, khuyến khích và dắt bé đi cầu ngay.

 

Một điều lưu ý nữa là nếu em bé có bị ị đùn đặc biệt những bé lớn đã có nhận thức rồi thì phụ huynh, thầy cô giáo không được phép la mắng bé bởi vì khi chúng ta thấy ị ra phân chúng ta tức quá chúng ta la lớn lên hoặc cằn nhằn là em bé nó tưởng rằng chuyện đi ị đó là rất xấu và những lần sau nó không giám đi hoặc nó sẽ nín thì nó làm cho tình trạng trở nên tồi tệ hơn.

“THÀNH CÔNG HAY KHÔNG LÀ NHỜ BƯỚC TẬP LUYỆN NÀY ĐÂY, SỰ KIÊN TRÌ CỦA CHA MẸ LÀ Ở BƯỚC NÀY”

Bước 5. Thay đổi chế độ ăn: Đối với những bé bị tạo bón mạn chức năng thì chế độ ăn uống không phải là ưu tiên hàng đầu, chỉ những em bé mới táo bón gần đây mình thay đổi chế độ ăn thì nó mới ok chứ còn nó lâu rồi cả nửa năm rồi thì các bạn có cho con ăn nhiều rau, uống nhiều nước cũng không khỏi được, ngược lại còn không có chất dinh dưỡng để cho em bé đủ sức để rặn ị đâu.

Việc chú ý đầu tiên trong việc thay đổi chế độ ăn là đối với trẻ mà uống quá nhiều sữa đối với một trẻ trên 2 tuổi thì chúng ta giới hạn lượng sữa xuống đặc biệt là sữa tươi là không quá 400ml/ngày, những bạn nào uống quá mức đó vui lòng giảm xuống. Đối với trái cây: nó ăn bao nhiêu thì ăn chứ không phải bắt nó ăn suốt ngày, chú ý chọn trái cây có tính chất nhuận tràng như xoài, đu đủ, thanh long, chuối; còn rau thì chọn rau nhớt như rau đay, rau mùng tơi, khoai lang. Đối với uồng nước thì cho trẻ uống nước theo nhu cầu.

Bước 6. Tái khám định kỳ với bác sĩ: 3 tháng đầu mỗi tháng sẽ tái khám 1 lần để bác sĩ đánh giá điều trị. 3 tháng tiếp theo có thể dãn ra. Thông thường khi điều trị được 6 tháng, em bé hình thành được thói quen tốt rồi, phân của em bé nhão, ruột của bé cũng đã hình thành được thói quen chúng ta có thể giảm liều thuốc một cách từ từ rồi ngưng. Thời gian điều trị trung bình từ 6-12 tháng. Thuốc thì chúng ta ngưng nhưng việc huấn luyện, thay

đổi chế độ ăn chúng ta cần giữ.

Bước uống thuốc nhuận tràng, tập luyện hành vi, thay đổi chế độ ăn là phải thực hiện đồng thời. Nói là bước chứ không có nghĩa là chúng ta thực hiện xong cái này mới làm cái kia mà phải thực hiện đồng thời cùng một lúc chứ không phải là uống thuốc nhuận tràng 5-7 ngày sau đó mới tập luyện là không phải đâu.

“HẦU HẾT THẤT BẠI TRONG ĐIỀU TRỊ LÀ DO PHỤ HUYNH CHƯA THỐNG NHẤT VỚI BÁC SĨ, BÁC SĨ KHÔNG CÓ THỜI GIAN ĐỂ TƯ VẤN CHO PHỤ HUYNH ĐỂ LÀM CHO PHỤ HUYNH HIỂU ĐƯỢC NHỮNG ĐIỀU NHƯ TRÊN ”

Tin tức liên quan

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *